Πατήστε στη δεξιά στήλη, στα εξώφυλλα, για να διαβάστε τo κάθε τεύχος ξεχωριστά.

Δυστυχώς δεν έχουν διασωθεί όλα τα άρθρα και πολύ περισσότερο τα άρθρα του αείμνηστου «Δισολύμπιου»

που ήταν γραμμένα σε πολυτονικό.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ : ΕΝΑ ΜΕΙΖΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Σημερινή κατάσταση

Την τελευταία σχεδόν 10ετία, ο μόνιμος αναβρασμός που επικρατεί στο γεωργικό πληθυσμό της χώρας, εξ αιτίας της δεινής οικονομικής θέσης που περιήλθε, εκδηλώθηκε με δυναμικά συλλαλητήρια & μπλόκα των εθνικών οδών που οδήγησαν σε μια σφοδρή μετωπική σύγκρουση με την κυβέρνηση. Αυτή η οξεία αντιπαράθεση είχε σαν αποτέλεσμα, αφ’ ενός μεν τη δημιουργία μιας μεγάλης κοινωνικής αναταραχής – με υψηλό κόστος και για την εθνική οικονομία – αφ’ ετέρου δε τη λήψη αποσπασματικών μέτρων στήριξης του γεωργικού εισοδήματος. Μέτρων άλλοτε μη σοβαρών, όπως π.χ. δανειοδότηση για αγορά τζιπ με ευνοϊκούς όρους, άλλοτε προκλητικών, όπως η ρύθμιση των χρεών μεγάλων συνεταιριστικών ενώσεων που δημιουργήθηκαν λόγω κακοδιαχείρησης και οικονομικής κατάχρησης (βλ. Ελαιουργική) και άλλοτε πάλι μέτρων σε εντελώς λάθος κατεύθυνση που αντί να βελτιώσουν, χειροτερεύουν την ήδη δυσμενή κατάσταση. Σ’ αυτή την κατηγορία ανήκουν η μείωση της ποσότητας σποράς πιστοποιημένου σπόρου/στρέμμα δηλ. υποβάθμιση της ποιότητας παραγόμενου σίτου σε μια εποχή όπου συζητείται έντονα η σύνδεση ποιότητας-επιδότησης, όπως επίσης και η ικανοποίηση του συμβουλίου υπουργών της Ε.Ε., του Ελληνικού αιτήματος για χορήγηση χρηματικής αποζημίωσης απο εθνικούς πόρους προς ενίσχυση των βαμβακοκαλ/τών, που αποτελεί ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση της επανεθνικοποίησης της κοινής αγροτικής πολιτικής (πάγια επιδίωξη της Γερμανίας).

Τα λάθος αιτήματα

Τα λάθος αιτήματα και ο λάθος τρόπος διεκδίκησης ενός καλύτερου μέλλοντος από πλευράς γεωργών, η λανθασμένη αντίδραση του πρωθυπουργού (δηλώσεις περί κοινωνικών αντανακλαστικών), η ανυπαρξία κυβερνητικής πολιτικής στον γεωργικό τομέα, η προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης του προβλήματος και η απουσία ουσιαστικών προτάσεων από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, η κάκιστη προσέγγιση και παρουσίαση του προβλήματος από τα ΜΜΕ, οδήγησαν ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης σε εσφαλμένα συμπεράσματα για τη διάσταση και τη σοβαρότητα του θέματος. Το γεωργικό πρόβλημα σήμερα δεν αφορά μόνο μια συγκε-κριμένη επαγγελματική κατηγορία αλλά όλους ανεξαιρέτως τους Έλληνες. Η ερήμωση της υπαίθρου οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε αύξηση του κύματος αστυφιλίας, αύξηση ανεργίας, περαιτέρω υποβάθμιση των συνθη-κών διαβίωσης των κατοίκων των μεγάλων πόλεων, αύξηση της εγκληματικότητας, μείωση της κοινωνικής συνοχής και το κυριότερο, αυξημένο κίνδυνο εθνικών περιπετειών σε ευαίσθητες περιοχές όπως η Θράκη, η Μακε-δονία και η Ήπειρος. Οι παραπάνω λόγοι λοι-πόν, ανάγουν το γεωργικό ζήτημα σε ΜΕΙΖΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΘΕΜΑ, το οποίο χρήζει της σοβαρότερης και αποτελεσματικότερης προσέγγισης όλων μας και κυρίως όμως της κυβέρνησης η οποία ασκεί και την εξουσία. Η κυβέρνηση πρέπει ν’ αφήσει κατά μέρος τις σαθρές και αίολες θεωρίες περί κομματικώς υποκινούμενων διαμαρτυριών μιας συγκεκριμένης ομάδας παραγωγών (βαμβακοκαλ/τές), να παραδεχτεί ότι το πρόβλημα αφορά όλα τα προϊόντα και όλους τους εμπλεκόμενους στην αλυσίδα παραγωγής - μεταποίησης - εμπορίας, να εντοπίσει τα λάθη που έγιναν την τελευταία 20ετία και κυρίως να βρει τη δύναμη να αγνοήσει το πολιτικό κόστος ώστε να προχωρήσει σε βαθιές και επώδυνες τομές οι οποίες θα συμβάλλουν στο να παραμείνει ο πληθυσμός της υπαίθρου στις εστίες του και να μην εισβάλει πεινασμένος και εξαθλιωμένος στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Αίτια της κρίσης

Από την ημερομηνία ένταξης της χώρας μας στην τότε ΕΟΚ μέχρι και σήμερα έγιναν ολέθρια σφάλματα στον γεωργικό τομέα. Το κυριότερο όλων όμως ήταν η εσφαλμένη στρατηγική επενδύσεων που ακολουθήθηκε όλο αυτό το διάστη-μα. Ο πακτωλός χρημάτων που εισέρευσε στην Ελληνική γεωργία, δόθηκε από την Κοινότητα με σκοπό να προετοιμάσει τους γεωργούς μας ώστε να ανταποκριθούν με επιτυχία στο σημερινό δύσκολο και ανταγωνιστικό περιβάλλον της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Όλα αυτά τα χρήματα δόθηκαν με στόχο να επιτευχθεί η ποιοτική αναβάθμιση των προϊόντων μας, η τυποποίησή τους και η δημιουργία αναγκαίων δομών για την τελική διάθεσή τους στην αγορά. Αντί αυτών όμως οι Έλληνες παραγωγοί –κατόπιν παρότρυνσής τους από την πολιτεία- στράφηκαν μαζικά προς την αύξηση της παραγωγής εις βάρος πάντα της ποιότητας, με τελικό αποτέλεσμα, σε πρώτη φάση την αύξηση του κόστους παραγωγής και ακολούθως το σταδιακό χάσιμο των διεθνών αγορών (την τελευταία 5ετία, το ισοζύγιο εισαγωγών-εξαγωγών αγροτικών προϊόντων είναι ελλειμματικό). Τα παραπάνω σε συνδυασμό με μια σειρά δυσμενών αποφάσεων σε επίπεδο Συμβ. Υπουργών, λόγω της διαπραγματευτικής ανικανότητας της Ελληνικής πλευράς για όλα τα βασικά προϊόντα μας (βαμβάκι, σιτηρά, λάδι, καπνός, κτηνοτροφία) την ενδιάμεση αναθεώρηση της ΚΑΠ και την επερχόμενη δραστική μείωση των επιδοτήσεων, αποτελούν τα γενεσιουργά αίτια του αναβρασμού και της ζοφερής κατάστασης που υπάρχει στο χώρο μας.

Μέτρα στήριξης

Η Ελληνική γεωργία σήμερα χρειάζεται γενναία μέτρα ώστε να ξαναγίνει ανταγωνιστική. Μέτρα θεσμικά & οικονομικά, μακρυπρόθεσμα & βραχυπρόθεσμα, μέτρα που θα θίξουν συμφέροντα και που θα έχουν πρόσκαιρο πολιτικό κόστος για όποιον τα εφαρμόσει. Πολλά είναι αυτά που πρέπει να γίνουν. Πρώτα απ’ όλα όμως πρέπει να αποκτήσουμε ως χώρα, σοβαρή και εις βάθος γεωργική πολιτική, να δημιουργήσουμε όλες εκείνες τις διοικητικές δομές που θα μας επιτρέψουν να εφαρμόσουμε με συνέπεια και χωρίς παλινδρομήσεις, τις όποιες επιλογές κάνουμε, να αποσυνδέσουμε την γεωργική μας οικονομία από το καθεστώς των επιδοτήσεων, να την προσαρμόσουμε στα νέα διεθνή δεδομένα και κυρίως στα νέα καταναλωτικά πρότυπα. Σήμερα που παγκοσμίως επανέρχονται δυναμικά θέματα στο προσκήνιο, όπως η οικολογική ισορροπία, η ποιότητα ζωής και η υγιεινή των τροφίμων, επ-βάλλεται να στραφούμε στην παραγωγή προϊ-όντων που θα ικανοποιούν τις παραπάνω ανά-γκες. Προϊόντα όπως λάδι, φρούτα, κηπευτικά, όσπρια, κρασί, που αποτελούν τη βάση της Μεσογειακής διατροφής, καλλιεργημένα με φιλικές τεχνικές προς το περιβάλλον (βιοκαλλιέργεια, σύστημα ολοκληρωμένης διαχείρισης), τυποποιημένα και μεταποιημένα κατάλληλα, σωστά προωθημένα στην διεθνή αγορά, μπορούν να πετύχουν τη στροφή από την ποσότητα στην ποιότητα, από την ανωνυμία στην επωνυμία, μπορούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα, να συσσωρεύσουν προστιθέμενη αξία στο γεωργικό εισόδημα, να αποσυμφορήσουν καλλιέργειες που βρίσκονται σε οριακό σημείο (βαμβάκι, σιτηρά, καλαμπόκι). Για να πετύχουμε τα παραπάνω, το Υπ. Γεωργίας πρέπει να μετατραπεί από υπουργείο διαχείρισης πόρων της Ε.Ε. σε ένα υπουργείο με στρατηγική που θα θέσει ως στόχους : την δυναμική στήριξη των μεσογειακών προϊόντων, την μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτωντης χώρας, την άμεση αναδιάρθρωση των καλλιεργειών, την αυστηρή επίβλεψη για την τήρηση των κανόνων που θα επιτρέψουν στα προϊόντα μας να είναι ποιοτικά και επώνυμα, την ίδρυση ενός εξαγωγικού φορέα που θα προβάλει και θα προωθεί με συνέπεια το προϊόντα μας στο εξωτερικό, την εφαρμογή πολιτικής για τη χρήση αγροτικής γης, τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου της ΑΤΕ, την αναδιάρθρωση των υπηρεσιών του (που σήμερα είναι διασκορπισμένες ανάμεσα σε υπουργείο, περιφέρεια & νομαρχιακή αυτοδιοίκηση), τη σύνδεση έρευνας & τεχνολογίας με την παραγωγή, την προώθηση της δια βίου εκπαίδευσης των γεωργών μας.

Όλα αυτά δυστυχώς έπρεπε να έχουν πραγματοποιηθεί εδώ και χρόνια. Άλλωστε κατά καιρούς έχουν εξαγγελθεί απ’ όλες ανεξαιρέτως τις κυβερνήσεις της τελευταίας 20ετίας. Σήμερα όμως από μόνα τους δεν επαρκούν να συγκρατήσουν το γεωργικό πληθυσμό στα χωράφια του. Σήμερα δυστυχώς πρέπει να παρθούν κι άλλα μέτρα, οικονομικά επώδυνα για μια ομάδα πολιτών που έχουν παράλληλα και αγροτικό εισόδημα, μέτρα όμως που θα δώσουν ανάσες ζωής στη γεωργία, για όσο διάστημα χρειαστεί να καρποφορήσουν οι στρατηγικές επιλογές μας. Η δημιουργία πραγματικού μητρώου αγροτών και η σύνδεσή του με το κόστος παραγωγής, η πολιτική χρήσης αγροτικής γης, η εξυγίανση και εύρυθμη λειτουργία των συνεταιρισμών, είναι μέτρα τα οποία μπορούν και πρέπει να θεσπι-στούν άμεσα. Σήμερα από το 18% του πληθυσμού που ασχολείται στον αγροτικό τομέα, μόνο το 8% είναι κατ’ αποκλειστικότητα γεωργοί, που μην έχοντες άλλες πηγές εισοδήματος, ασφυκτιούν οικονομικά και κυρίως δεν έχουν προοπτικές εξόδου από την κρίση, λόγω ανυπαρξίας γεωργικής πολιτικής και μέριμνας. Το μητρώο αγροτών πρέπει να εφαρμοστεί για να διαχωριστούν οι καθαροί γεωργοί απο τους αγρότες ώστε να στηριχθούν οι πρώτοι άμεσα απο την πολιτεία με το μικρότερο δυνατό οικονομικό κόστος για το κοινωνικό σύνολο. Όσοι βιαστούν να υποστηρίξουν οτι η σημερινή παγκόσμια οικονομική πραγματικότητα απαγιρεύει κάθε είδους παρεμ-βατισμό στη γεωργία πρέπει να ξέρουν οτι οι μεν ΗΠΑ με τον νέο αγροτικό τους νόμο (Farm Bill) αυξάνουν κατά 80% την υφιστάμενη στήριξη στη γεωργία τους, οι δε Ευρωπαίοι εταίροι μας φθάνουν να επιδοτούν, με διάφορα μέτρα, έως και 90% της εμπορικής αξίας που απολαμβάνουν τα προϊόντα τους στη διεθνή αγορά.

Όσοι ασκούν τη γεωργία και δεν είναι ασφαλι-σμένοι στον ΟΓΑ ή έχουν οικογενειακά μη αγροτικά εισοδήματα πάνω απο 5.800 € (~ 2.000.000 δρχ) και κατοικούν σε εύφορες περιοχές πρέπει να χαρακτηριστούν ως ετεροεπαγγελματίες και να εξαιρεθούν απο τα ευνοϊκά μέτρα ενίσχυσης των κατ’ αποκλειστικότητα γεωργών. Στις ορεινές περιοχές, το όριο αυτό πρέπει να αυξάνει γιατί ούτως ή άλλως το καθαρό γεωργικό εισόδημα δεν φτάνει απο μόνο του να προσφέρει ένα υψηλό επίπεδο ζωής και πρέπει να στηριχτεί με συμπληρωματικά εισοδήματα που θα προέρχονται απο αγροτουρισμό, οικοτεχνία ή άλλες πηγές. Οι επαγγελματίες γεωργοί πρέπει να χαίρουν μειωμένων τιμών στα καύσιμα και στην ηλεκτρ. ενέργεια, μείωση του ΦΠΑ για τα αγροτικά εφόδια, απαλλαγής καταβολής ΦΠΑ για τις αγορές γεωργικών μηχανημάτων, προταιρεότητα ένταξης στα αναπτυξιακά προγράμματα της ΕΕ. Με τον τρόπο αυτο θα μπορέσουμε να περιορίσουμε κάπως το κόστος παραγωγής (απο τα υψηλότερα στην ΕΕ) και να δώσουμε μια πρώτη αναπτυξιακή ώθηση στον γεωργικό τομέα. Στην γεωργική ανάπτυξη θα συμβάλλουν επίσης καθοριστικά : η μείωση των επιτοκίων δανεισμού της ΑΤΕ, η εξυγείανση των συνεταιρισμών και η αλλαγή της ισχύουσας νομοθεσίας για τις ομάδες παραγωγών (χρειάζονται 250 άτομα για την ίδρυση μιας ομάδας, αριθμός εξωπραγματικός για τα Ελληνικά δεδομένα). Για τους συνεταιρισμούς εδικότερα πρέπει 1ον να θεσμοθετηθεί η πρόσληψη γεωπόνων αγροτικής οικονομίας και να διαχωριστεί η διοικητική απο την οικονομική διαχείρηση και 2ον να απαγορευθεί δια νόμου το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στους ετεροεπαγγελματίες ώστε οι διοικήσεις που θα προκύπτουν και θα ψηφίζουν για τις δευτεροβάθμιες και τριτοβάθμιες συνεταιριστικές οργανώσεις, να απαρτίζονται μόνο απο γεωργούς.

Στην Επανομή απο τις 1000 περίπου δηλώσεις καλλιέργειας που υποβάλλονται κάθε χρόνο, περίπου το 1/3 είναι απο καθαρούς γεωργούς. Απ’ αυτούς τώρα λιγότεροι των 100 είναι κάτω των 45 ετών. Όπως φαίνεται και απο τους αριθμούς, το πιό δυναμικό κομμάτι των γεωργών της Επανομής αποτελεί την ισχνή μειοψηφία εντός των δύο συνεταιρισμών που υπάρχουν, δεν μπορεί να προχωρήσει μέσω αυτών των οργανώσεων τις αναγκαίες επενδύσεις που θα αυξήσουν το εισόδημά του, δεν μπορεί να προχωρήσει σε σύσταση ομάδας παραγωγών αφού απαιτούνται τουλάχιστον 250 άτομα και το μόνο που μένει είναι να περιμένουν καρτερικά την χρεωκοπία των γεωργικών τους επιχειρήσεων.

Το παραπάνω παράδειγμα νομίζω αρκεί για να καταλάβουμε την αναγκαιότητα του παραπάνω

μέτρου, που πολλοί θα σπεύσουν να χαρακτηρίσουν αντισυνταγματικό και αντιδημοκρατικό. Όπως όμως οι γεωργοί δεν μπορούμε –και πολύ σωστά- να ψηφίζουμε για την ανάδειξη συνδικαλιστικών οργάνων άλλων κλάδων, έτσι λοιπόν απαιτούμε να μην ψηφίζουν άτομα άλλων κλάδων για την ανάδειξη των δικών μας συνδικαλιστικών οργάνων. Το μητρώο αγροτών τέλος, πρέπει να συνδεθεί με την πολιτική χρήσης αγροτική γης. Ένα απο τα σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματα είναι ο μικρός και κατακερματισμένος κλήρος. Για να λυθεί κάπως αυτό το πρόβλημα πρέπει οι προς ενοικίαση γαίες για αγροτική χρήση, να ενταχθούν υποχρεωτικά σε μια τράπεζα γης απ’ όπου οι επαγγελματίες γεωργοί θα νοικιάζουν αγροτεμάχια μέσα σε αυστηρά καθορισμένα πλαίσια τιμών. Όσα αγροτεμάχια δεν ενταχθούν στην τράπεζα γης, δεν θα μπορούν να ενοικιαστούν για αγροτική χρήση, ενώ όσα απ’ αυτά μετά την ένταξή τους μείνουν ανενοικίαστα, θα μπορούν να διατεθούν στους ετεροεπαγγελματίες μάσα στα καθορισμένα πλαίσια τιμών. Με τον τρόπο αυτόν εκτός απο την αύξηση του κλήρου θα πετύχουμε περαιτέρω μείωση του κόστους παραγωγής, όπως και μείωση της φοροδιαφυγής στον συγκεκριμένο τομέα.

Προοπτικές

Ο γεωργικός κόσμος σήμερα απαιτεί απο την ελληνική εξουσία να αποσαφηνίσει τις προθέσεις που έχει για το αγροτικό ζήτημα. Άν ευθυ-γραμιστεί πλήρως με τις αντιλήψεις της παγκοσμιοποίησης, παραβλέποντας τις όποιες εθνικές και κοινωνικές ιδιαιτερότητες, τότε η αγροτική παραγωγή θα περάσει στα χέρια μερικών πολυεθνικών κολοσσών που θα ελέγχουν όλη την αλυσίδα παραγωγής-εμπορίας και η ελληνική ύπαιθρος θα ερημώσει. Αν όμως σεβαστεί τις ελληνικές ιδιαιτερότητες και αντιμετωπίσει το αγροτικό ζήτημα με οικονομικό ρεαλισμό και κοινωνική ευαισθησία, θα επιτύχει την πολυπόθητη περιφερειακή ανάπτυξη, την μείωση της ανεργίας, την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής, την οικολογική ισορροπία, την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Συμφέρον ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας είναι το δεύτερο. Υποχρέωση όλων των σκεπτόμενων ενεργών πολιτών είναι να πιέσουν προς αυτήν την κατεύθυνση. Ποιά τάση θα υπερισχύσει θα το ξέρουμα στα επόμενα χρόνια. Ως τότε ας αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας.

Μαυροσκάς Βασίλης γεωργός